20 ਬਹਿਲੋਲੀ ਸਿੱਕੇ, ਨਾ ਕਿ 20 ਰੁਪਏ (ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ)

By -
ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ 
ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ (ਰੈਦਾਸ, ਰਾਇਦਾਸ, ਰੋਹੀਦਾਸ, ਰੂਹੀ ਦਾਸ, ਰੋਬਿਦਾਸ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ 'ਚੂਹੜਕਾਣਾ' ਫਾਰੂਕਾਬਾਦ (ਇਹ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ 'ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ 20 ਬਹਿਲੋਲੀ (ਬਹਲੋਲੀ, ਬਹੁਲੋਲੀ, ਬਲੋਲੀ) ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਛਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਨਿਮਰਤਾ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ 'ਨਾਮ' (ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ) ਦੇ ਭੇਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਦੇਵ ਜੀ, ਇਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ। ਦੀਖਿਆ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਦੀਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਹਿਲੋਲੀ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ
ਇਹ ਬਹਿਲੋਲੀ ਸਿੱਕੇ ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ (29ਵਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ) (ਜਨਮ 12 ਜੁਲਾਈ 1489) ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਧੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀਂ ਕਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਨੇ ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।  ਬਹਿਲੋਲ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1451 ਨੂੰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣਿਆ ਸੀ।


ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਦੀਆ 4 ਔਲਾਦਾਂ ਸਨ। ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਸੀ (ਉਹੀ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਜਿਸਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨੀ ਲੱਗ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਕੀਤਾ ਸੀ) 

40 ਬਹਿਲੋਲੀ ਸਿੱਕੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਟਂਕਾ (tanka) ਬਣਦਾ ਸੀ 
ਉਦਾਹਰਣ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿੱਕਾ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੋਡੀ ਦੇ ਘੂੰਘੇ ਨੂੰ " ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ ਦੇ ਘੂੰਘੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕੌਡੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ "ਕੌਡੀ" ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਦਰ ਰੁਪਈਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ 7680 ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਅਤੇ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਡੀ , ਦਮੜੀ ,ਪਾਈ , ਧੇਲਾ , ਪੈਸਾ ਟਕਾ ,ਆਨਾ , ਦੁਆਨੀ , ਚੁਆਨੀ ,ਅਠੱਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਤੇ ਜਾਕੇ ਰੁਪਈਆ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਮੁਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ,

3 ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ = 1 ਕੌਡੀ
10 ਕੌਡੀਆਂ = 1 ਦਮੜੀ
02 ਦਮੜੀ = 1.5 ਪਾਈ
1.5 ਪਾਈ = 1ਧੇਲਾ
02 ਧੇਲੇ = 1 ਪੈਸਾ
02 ਪੈਸੇ = 1 ਟਕਾ
02 ਟਕੇ = 1 ਆਨਾ
02 ਆਨੇ = 1 ਦੁਆਨੀ
02 ਦੁਆਨੀਆਂ = 1 ਚੁਆਨੀ
02 ਚੁਆਨੀਆਂ = 1 ਅਠੱਨੀ
02 ਅਠੱਨੀਆਂ = 1 ਰੁਪਈਆ ਜਾਂ
16 ਆਨੇ = 1 ਰੁਪਈਆ
The ultimate measure of a man is not where he stands in moments of comfort and convenience, but where he stands at times of challenge and controversy

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

मान्यवर दीना भाना जी - बामसेफ एवंम बहुजन आंदोलन की नींव के पथ्थर

By -
Image
राजस्थान राज्य की राजधानी जयपुर से 40 कि.मी. दूर वागास गाँव में माननीय भाना वाल्मीकि के घर 28.2.1928 को दीनाभाना का जन्म हुआ, पहले बच्चे का नाम दीनानाथ रखा गया लेकिन बाद में नाथ हटाकर उनके नाम के अंत में उनके पिता का नाम भाना लगाकर उनका नाम दीनाभाना कर दिया। उसी दौरान भारत की सामाजिक, शैक्षणिक तथा राजनीतिक स्थिति का आकलन करने के लिए तीन फरवरी 1928 को ब्रिटिश सरकार द्वारा नियुक्त ‘साइमन कमीशन’ भारत पहुंचा जिससे सारे देश में उथल पुथल मच गई। जहां एक ओर गांधी व कांग्रेस के नेता साइमन कमीशन के बहिष्कार व असहयोग की योजना बना रहे थे, वहीं दूसरी ओर दलित तथा पिछड़ी जातियों के नेता साइमन कमीशन के आगमन से खुश थे, उत्साहित थे तथा कमीशन के सदस्यों के स्वागत की तैयारी कर रहे थे। उस समय राजस्थान में जातिय भेदभाव चरम सीमा पर था। भंगी की परछाई से भी लोग कतराते थे। स्कूलों का दरवाजा इनके लिए बंद था। दीनाभाना जी जब 14-15 साल के हुए तो उनके सामने एक घटना घटी। दीना भाना जी के पिता ने गाँव के एक जाट को पशुओं को चारा खिलाने के लिए ढकोला (हौद) बनाकर दिया। काफी समय तक जाट उसका पैसा नहीं दे पाया। उसने पैसे के बद...
Read more

Dr. Ambedkar, A Brave Fighter – Lord Mountbatten

By -
Image
I became interested in Dr. Ambedkar in 1943 when I was appointed Supreme Allied Commander, South East Asia, and setup my operational Headquarters in Delhi. He was the Labour Member of Viceroy’s Council. He was fighting for Liberty, Equality and Fraternity and fair conditions of life. He clearly understood that this new order could never be established if the Nazis and the Fascists won the war, he and the Indian Labour had been actively cooperating in the prosecution of the war. At a time when so many Indian leaders opposed war, the knowledge of his support was greatly heartening to me, since India was my base and a million Indian Soldiers, Sailors and Airmen were fighting under my control in Burma. When I became the last Viceroy of India in March 1947 I had extremely interesting and valuable talks with him, and strongly backed my Prime Minister, Jawahar Lal Nehru’s proposal to appoint him as Minister for Law in the first Independent Cabinet. I was even more pleased to agree to his a...
Read more

होली के त्योहार की असली कहानी

By -
Image
कोई आपके पिता या दादा की हत्या कर दे तो आप उस अपराधी से बदला लेने की सोचेंगे या उस आदमी की पूजा करेंगे , बेशक बदला लेने की सोचेंगे । तो फिर क्यों आज हम अपने पूर्वजो के हत्यारो से बदला लेने की बजाय उनकी पूजा करते आ रहे है ....??  हमारे भारत देश पर अंग्रेजो और मुग़लो से भी सैकड़ों साल पहले (2500-4500 yrs. ago) यूरोप और एशिया बार्डर यानि मध्य यूरेशिया की वोल्गा नदी के तट पर रहने वाले लोगो ने आक्रमण किया था । हमारे देश पर आक्रमण करने वाले पहले विदेशी यही "आर्य" ब्रामण लोग थे । ये लुटेरे/डकैत भारत मे गड़रिये/बकरीबाज़ का रूप धर कर आए थे, और फिर ये धीरे धीरे भारत के छोटे बड़े हिस्सो पर हमला करते गए और उस हिस्से को अपना ग़ुलाम बनाते गए , घोड़ा(Horse)और गरुड़ पक्षी भारत मे नहीं पाये जाते थे, ये विदेशी आर्य उन्हे अपने साथ लेकर आए थे । हमारी सेना पैदल हुआ करती थी और ये लुटेरे घुड़सवार हुआ करते थे , इसलिए हमारी सेनाएँ लड़ाई मे कमजोर पड़ती गयी और इन होने धीरे-धीरे लगभग पूरे देश के हिस्से मे अपना प्रभाव जमा लिया । साथ ही साथ ये भारत मे पहले से मौजूद महान और विकसित सिन्धु घाटी सभ्यता और हमा...
Read more